Publieke Ondernemers

Cao Gemeenten 2016 – 2017: Dikke stront of vette shit?

Publieke Ondernemers

Door Frans Rewijk – medeoprichter Publieke Ondernemers

Een principe akkoord voor de Cao Gemeenten van 1 januari 2016 tot 1 mei 2017. Het klinkt wat droog en ik moet bekennen dat ik vaker met een grote boog om dit onderwerp heen loop dan dat ik me erin verdiep. Cao’s zijn doorgaans het domein van de gevestigde orde van werkgevers en werknemersverenigingen. Maar als Publiek Ondernemer kan ik mijn nieuwsgierigheid toch niet bedwingen.

Ik blijk ook iets te vlot te zijn geweest met mijn conclusie, als ik dit althans afmeet aan de titels van de artikelen “Betrokkenheid en co-creatie” en “Balans flexibiliteit en (werk)zekerheid”. Het nodigt in ieder geval uit om verder te lezen. Laten we eens kijken of we van vette shit kunnen spreken, of dat we toch nog in de dikke stront blijven hangen. Wellicht geen sluitende analyse van het volledige cao akkoord, maar wel even de krenten uit de pap voor de publieke ondernemer:

Betrokkenheid en co-creatie

Meteen door naar een onderwerp dat mijn hart sneller doet kloppen. In mijn beleving is de betrokkenheid van de gemiddelde overheidsprofessional namelijk laag als het gaat om de cao-onderhandelingen. Je kunt je afvragen of de achterban van de vakbonden nog groot genoeg is om te rechtvaardigen dat zij voor de hele sector collectieve afspraken maken en wellicht komt men nu ook tot dit inzicht:

“Het is van waarde de cao tot stand te laten komen door zo veel mogelijk gemeenten en medewerkers te betrekken bij het cao proces.”

Hier kan ik niet op tegen zijn. Maar wat betekent dit precies? Helaas wordt het niet veel concreter dan dit. Het lijkt erop dat het akkoord op dit punt geen vertraging heeft mogen oplopen, waardoor de uitwerking van co-creatie ontbreekt of op zijn minst wollig is. Het idee is een aanmoediging waard maar nu nog ter zake komen. Waar kan ik me melden om mee te doen?


Balans flexibiliteit en (werk)zekerheid

Hier gaat het los! Bij een flexibele en ondernemende overheidsprofessional gaan alle zintuigen nu op scherp. Eens kijken welke nieuwe kansen het biedt:

“Partijen willen bevorderen dat in gemeentelijke organisaties flexibiliteit en werkzekerheid in balans zijn.”

Ja goed! Met een beetje fantasie kan ik hier de visie van Publieke Ondernemers zelfs in herkennen.

“Tevens vinden partijen het van belang dat werknemers en werkgevers de motivatie en het vermogen hebben zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. […] ln de werkgroep flexibiliteit en zekerheid onderzoeken partijen op welke wijze flexibel werken kan worden gerealiseerd door (vormen van ) interne flexibilisering.”

Mooi, dit klinkt al als een concreter plan voor co-creatie! Uit de verdere omschrijving van de doelen van de werkgroep blijkt dat gezocht wordt naar oplossingen om meer interne flexibiliteit in de lokale overheid te brengen. Het voorstel om in pilots te zoeken naar kansen voor interne- en externe flexpools lijkt echter wel een beetje ingehaald door de tijd. Er is de afgelopen jaren meer dan genoeg kennis opgedaan over de kansen en belemmeringen van dergelijke constructies. We weten al welke wet- en regelgeving hier de rem op zet en dat vooral de relatie tussen individuele medewerker en de manager/organisatie van doorslaggevend belang is. Collectieve afspraken hierover zijn mijns inziens niet te maken. De kans voor de één, is de belemmering voor de ander. In dit kader is de enige zinnige collectieve afspraak, dat werkgevers en individuele werknemers hier maatwerkafspraken over mogen maken. Verder ligt de oplossing vooral bij de wetgever. En door:

“Het onderzoek door de werkgroep flexibiliteit en zekerheid moet antwoord geven op de vraag of en hoe externe flexibiliteit zoveel mogelijk kan worden omgezet in interne flexibiliteit.”

Dit is dan toch weer een domper. Als het hier de bedoeling is om uitvoering te geven aan de wet werk en zekerheid, dan kan ik het volgen. Maar het lijkt erop dat we hier ook het klassieke beeld aanhalen, dat externe flexibiliteit (ik vertaal het zelf maar even naar ‘inhuur’) moet worden tegengegaan of beperkt. Het gaat de ondernemende, flexibele overheidsprofessional toch helemaal niet om de arbeidsrelatie!? Leuk werk en hart voor de publieke zaak, daar gaat het om. Als je dat de ene keer als ‘ambtenaar’ doet en de andere keer als ‘zelfstandige’, kan dan iemand aangeven of je intenties in het laatste geval wezenlijk anders zijn dan in het eerste geval? Ik in ieder geval niet. Vanuit werkgeversperspectief zal aangedragen worden dat externe flexibiliteit vooral duur is, maar kan iemand mij vertellen vanaf welk uurtarief dit het geval is?

Afspraken over de WW

Tja, WW. Je doet liever zonder, maar wat als...? Nu heb ik zelf de ervaring dat wanneer je vanuit je aanstelling bij een gemeente zelf voor 'vette shit' kiest, je in ieder geval graag weet dat je erop terug kan vallen. Niet dat je er gebruik van wilt maken, maar als je de zekerheden van je vaste baan los laat, geeft het rust te weten dat er een laatste vangnet is. Eens kijken:

Vanaf 1 januari 2016 wordt door een wetswijziging de maximale duur van de WW-uitkering via een overgangsregeling teruggebracht van 38 naar 24 maanden en is de opbouw van de WW-rechten vertraagd. ln de gemeentelijke sector is het beroep op WW-uitkeringen lager dan gemiddeld. Cao-partijen spreken af om deze aanpassingen van de duur en de opbouw van de WW als volgt in de cao gemeenten te repareren: [...]

Ai, toch 'repareren' dus. Het wekt de indruk dat de wetgever iets stuk heeft gemaakt. Ik denk dat dat wel meevalt. Is deze reparatie niet een wat dure oplossing, voor iets dat niet helpt bij het creëren van eigen regie op de loopbaan? En de WW-lasten drukken soms al zo zwaar op individuele organisaties. Twee jaar is genoeg, dat heeft de wetgever ook al ingezien. Het vangnet moet geen hangmat worden. 

Conclusie

Als ik mij op de bovengenoemde punten mag laten verleiden tot een conclusie, dan constateer ik dat we op de goede weg zijn als het gaat om ruimte voor flexibiliteit en ondernemerschap voor gemeenteambtenaren. Maar we zijn er nog niet. Laten we vooral niet te voorzichtig zijn in het vinden van nieuwe wegen. Veel is al gedaan en onderzocht, dus doorpakken is mijn advies. Met een beetje lef en ruimte voor echte experimenten, kunnen we echt het verschil gaan maken. Hier mogen af en toe best een paar heilige huisjes voor sneuvelen.  

Dikke stront of vette shit? Ik moet mijn oordeel helaas nog even uitstellen tot het moment dat daadwerkelijk invulling wordt gegeven aan de afspraken.

Frans Rewijk

 

Lees de volledige tekst van het principe akkoord Cao Gemeenten op de website van de VNG